1. Azoospermi (Sıfır Sperm) Nedir? Neden Olur?

Sağlıklı bir erkekte sperm üretimi (spermatogenez) testisin içindeki mikroskobik kanalcıkların (seminifer tübüller) içinde gerçekleşir, epididim bölgesinde olgunlaşır ve boşalma kanallarıyla dışarı atılır. Hastanın verdiği sperm testinde (spermiyogram) hiçbir canlı veya ölü sperm hücresine rastlanmamasına Azoospermi denir.

Androloji kliniğimizde Azoospermi tablosunu, sorunun kaynağını bulabilmek adına iki ana gruba ayırıyoruz:

• Obstrüktif (Tıkanıklığa Bağlı) Azoospermi: Testiste muazzam bir sperm üretimi vardır, fabrika tam kapasite çalışır. Ancak geçirilmiş bir enfeksiyon, doğuştan kanalların olmaması (CBAVD) veya travma nedeniyle dışarıya çıkan “yol” tıkalıdır. Bu gruptaki hastalarda Micro-TESE veya PESA (iğne ile çekme) yöntemleriyle sperm bulma şansı %100’e yakındır.
• Non-Obstrüktif (Üretim Bozukluğuna Bağlı) Azoospermi: Testisteki üretim fabrikası büyük ölçüde iflas etmiştir. Bunun sebebi inmemiş testis geçmişi, genetik/kromozomal bozukluklar (Klinefelter sendromu vb.), kabakulak orşiti veya ağır hormonal eksikliklerdir. Bu hastaların testisinin her yerinde sperm yoktur, sadece testis içindeki çok izole, gizli “adacıklarda” ufak çaplı üretim devam ediyor olabilir. İşte Micro-TESE’nin gerçek mucizesi, bu samanlıktaki iğneyi mikroskop altında bulmaktır.

2. Micro-TESE Ameliyatı Nedir ve Nasıl Yapılır?

Dünyada tıp literatürünün istanbul erkek kısırlığı tedavisi noktasında en güvendiği cerrahi operasyon Micro-TESE’dir. (Microdissection Testicular Sperm Extraction). Bu ameliyat lokal, spinal veya genel anestezi altında uygulanır.

Klasik yöntemlerin aksine testise körlemesine büyük kesiler yapılmaz. Testisin dış kılıfı (Tunika Albuginea) açıldıktan sonra, ameliyathane masasına entegre edilmiş, dokuyu 15-20 kat oranında büyüten yüksek çözünürlüklü ameliyat mikroskobu devreye girer. Androloji uzmanı, mikroskop altında saatlerce testis dokusunu tarar. Normalde sönük, ince ve sarımsı olan tübüllerin (kanalların) arasında; dolgun, genişlemiş, opak beyaz renkte olan ve içinde sperm üretimi olma ihtimali en yüksek olan tübülleri tek tek, milimetrik olarak cımbızlar.

Toplanan bu mikroskobik doku parçacıkları anında, ameliyathanenin hemen yanındaki embriyoloji laboratuvarına gönderilir. Embriyolog bu dokuları parçalayarak canlı sperm hücresi bulduğunu androloğa ilettiği an, operasyon başarıyla sonlandırılır. Bulunan spermlerle ya o gün eşin yumurtası döllenir (ICSI) ya da ileride kullanılmak üzere dondurulur (Kriyoprezervasyon).

3. Acele Etmeyin: Micro-TESE Öncesi “Hormonal Optimizasyon” Hayatidir

Kliniğimize başka merkezlerde başarısız tüp bebek denemesi veya TESE geçirmiş olarak gelen hastaların dosyalarını incelediğimizde en sık gördüğümüz fiyasko şudur: Hasta teşhis aldığı gün, hiçbir hormonal tahlil yapılmadan, “Hadi yarın ameliyata alalım” denilerek masaya yatırılmış.

“Toprağı sulamadan ve gübrelemeden tohum ekemezsiniz. Testis içi testosteron seviyesi yerlerdeyken yapılan bir TESE ameliyatında sperm bulma ihtimaliniz mucizelere kalmıştır.”

Modern androlojide, Micro-TESE ameliyatı öncesi hastanın hormon paneli (Testosteron, FSH, LH, Prolaktin) ve genetik testleri (Y Kromozom Mikrodelesyonu) mutlaka incelenir. Eğer hormonlar yetersizse, hastaya 3 ila 6 ay boyunca özel hormon düzenleyici ilaçlar (Aromataz inhibitörleri, HCG, hMG enjeksiyonları) kullandırılır. Bu sayede testisteki üretim mekanizması zorlanarak uyarılır ve uyuyan fabrikalar çalıştırılır. Hormonal hazırlık (Optimizasyon) yapılmış bir hastada Micro-TESE’de sperm bulma başarı oranı doğrudan iki katına çıkar.

4. Karşılaştırma: Standart TESE vs. Mikrocerrahi (Micro-TESE)

Azoospermi hastalarının klinik seçimi yaparken en çok yanılgıya düştükleri konu, her TESE işleminin aynı olduğunu düşünmeleridir. Devlet hastanelerinde veya mikroskop altyapısı olmayan klasik üroloji merkezlerinde hala uygulanan “Standart/Makroskobik TESE”, testis dokusu için bir yıkımdır.

5. Başarısız Bir TESE Sonrası Tekrar Umut Var mı? (Revizyon)

Azoospermi teşhisi alan ailelerin yaşadığı en travmatik an, “TESE ameliyatı oldum ve sperm bulunamadı” cümlesinin söylendiği andır. Peki bu tablo gerçekten her şeyin sonu mudur?

Kesinlikle hayır. Yukarıdaki tabloda anlattığımız gibi; eğer ilk ameliyatınız mikroskopsuz klasik bir yöntemle (biyopsi mantığıyla) yapıldıysa, doktor sadece yanlış yerden parça aldığı için sperm bulamamış olabilir. Veya daha da önemlisi, ilk ameliyata sizi hormonal olarak hazırlamadan, testosteron ve FSH seviyenizi düzeltmeden aceleyle almış olabilirler.

6. İstanbul Erkek Kısırlığı Tedavisinde Doğru Uzman Neden Önemli?

Tüp bebek (IVF) merkezleri genellikle jinekoloji, yani kadın doğum odaklı çalışırlar. Bir tüp bebek kliniğine başvurduğunuzda, merkezin tüm dikkati kadının yumurtalarını büyütmek üzerine kuruludur. Erkeğin üreme sağlığı sadece sperm sayım kağıdındaki bir rakamdan ibaret görülür. Oysa erkeğin genetik yapısında (DNA fragmantasyonu) veya damar yapısında (Varikosel) bir sorun varsa, o embriyo rahme tutunmaz ve tüp bebek çöpe gider.

Bu nedenle, çocuk sahibi olmakta zorlanan her çift, kadın doğuma gitmeden önce veya aynı eşzamanlı süreçte mutlaka bir Androloji Uzmanına başvurmalıdır. Prof. Dr. Tuncay Toprak kliniği; erkeğin sperm fabrikasındaki oksidatif stresi durduran, varikosel gibi mekanik bariyerleri ileri düzey mikrocerrahi ile ortadan kaldıran ve en umutsuz görünen Azoospermi vakalarında uluslararası Micro-TESE protokollerini uygulayan tam teşekküllü bir erkek kısırlığı tedavi ve tanı merkezidir.